Kobiety Hasa

Has to filmy, ale na przestrzeni lat coraz więcej mówi się o jego życiu prywatnym*, wobec tego – po latach, ta strona również odnotuje m.in. obecność kobiet w życiu reżysera, zwłaszcza, że były one częścią również jego twórczej drogi. Już po jego śmierci pojawiły się również “relacje” kobiet z nim związanych. “Ptak srebrnopióry” Lucyny Legut, 10 lat po śmierci autorki, “Życie w drugim planie” Jadwigi Has, w roku 2010. Z obydwu wyłania się niezwykły obraz, który warto zobaczyć na własne oczy.

* w filmie dokumentalnym z roku 2023 “Rysopis znaleziony po latach. Wojciech Jerzy Has” Sławomira Rogowskiego i Stanisława Zawiślińskiego, chyba po raz pierwszy życie reżysera zostaje w tak wyraźny sposób przybliżone widzowi. Pojawiają się wypowiedzi Jadwigi Has, widzimy Wandę Ziembicką-Has, wspomniana zostaje “pani z wybrzeża”, czyli Lucyna Legut, z nazwiska zostaje wymieniona kobieta, z którą Has związał się jeszcze w trakcie małżeństwa z Jadwigą.

Lucyna Legut - miłość na Wybrzeżu
Okładka ksiązki Lucyny Legut, "Zacznijmy od pomidorów" (Wspomnienia)

Lucyna Legut – miłość na Wybrzeżu, choć poznali się w Krakowie w 1950 r. 

To jak rozwijała się ta znajomość Lucyna Legut przedstawiła w “Ptaku srebrnopiórym”, który został wydany 10 lat po jej śmierci, w 2021 r. “Ptak..” jest zapisem korespondencji między Legut i Hasem (z rysunkami, które Lucyna Legut, aktorka i malarka wykonywała dla Hasa, którymi ozdabiała, czy też ubogacała takim swoistym komentarzem treść listów), z komentarzem autorki, która była w reżyserze – jak sama wspomina, zakochana do szaleństwa. Poznali się w Krakowie (w czasie okupacji, w pracowni malarskiej), ona 24 lata, on 25. Potem 5 lat spędzili w Toruniu, w 1956 Lucyna Legut osiadła na Wybrzeżu i to z Gdańskiem związała się na całe życie. Has, który w tym czasie miał żonę i dziecko, dojeżdżał do niej, wymieniali się również pięknymi listami, które z czasem stały się mniej piękne. Lucyna Legut ocenia swoją historię z dystansu, ze swoistym poczuciem humoru, przebijają tu gorzkie tony, niemniej jednak jest to bardzo ciekawy dokument pewnej epoki i reżysera, którego Legut poznała przed jego fabularnym debiutem, w mieście, które Hasa określiło na zawsze – w Krakowie. “Ptak srebnopióry” kończy się zbiorem listów od Hasa do “Kochanej Lucynki”, “Mojej Kochanej Lucynki”. Kiedy w końcu widać jak ostatni list zaczyna się od “Moja Droga!”, wiadomo, że miło nie będzie. To swoista wiwisekcja uczuć, na którą autorka nie zdecydowała się za życia. Piękna była ta miłość, pięknie ubrana w słowa i kreskę (Lucyna Legut napisała np. dla Hasa bajkę z ilustracjami). Przebija tu też myśl i uczucie, które można zaobserwować u Jadwigi Has w jej “Życiu w drugim planie”.
Warto jeszcze wspomnieć o tym, że Legut znalazła swoje listy do Hasa, robiąc porządki, Has ich nie wyrzucał (co nie dziwi, kiedy się je czyta i ogląda) i zostawił u autorki.
W czasie znajomości z Lucyną Legut powstała “Pętla”, “Pożegnania” i “Wspólny pokój”. Has pisał je w Sopocie, a Legut wg jej własnych słów była przy tym obecna “w charakterze maszyny do pisania. Zawsze był ten sam rytuał: Has z psem na tapczanie, ja przy maszynie” (str. 72).  Również w Sopocie gościł u Legut (i Hasa) m.in. Stanisław Dygat, a ona sama namalowała portret Kaliny Jędrusik. Legut i Has wydawali się tak zżyci, że Lucyna występowała czasami na plakatach i w recenzjach jako Lucyna Has, Hass, Has-Legut.
Związek Hasa i Legut trwał 10 lat.
Więcej o Lucynie Legut zapewne na portalu e-teatr, ale i filmpolski.pl ma jej sylwetkę – Lucyna Legut na filmpolski.pl

Lucyna Legut & Has

Jadwiga Has – miłość od “Wspólnego pokoju” do “Sanatorium pod Klepsydrą”

Jadwiga Has – zwana “Porcelanką”, poznała Wojciecha Jerzego Hasa na planie “Wspólnego pokoju”. Wiedziała, że ma on skomplikowaną sytuację osobistą. W swoim “Życiu w drugim planie” pisała: “Miał żonę, z którą był w separacji od dwunastu lat, i syna Marka (…) Od dziesięciu lat żył w nieformalnym związku z aktorką. Mieszkali w Sopocie. Zakończył ten związek, gdy ja się pojawiłam” (str. 20). 
Jadwiga poznała Hasa, wchodząc w dopiero w życie. Nie pracowała zawodowo, kiedy z nim była, była przede wszystkim żoną.  Mieszkała z Hasem bardzo długo w pokoiku gościnnym we wrocławskiej wytwórni. Zagrała we wspomnianym już “Wspólnym pokoju”, w “Złocie”, miała bardzo udany występ w “Jak być kochaną” i “Rękopisie znalezionym w Saragossie”, pojawiła się również w “Lalce”. Nie pozwolił jej jednak spróbować grać u kogoś innego (podobno była taka propozycja), nie traktował poważnie jej prób literackich, mimo że zyskała pochwały z ust Wisławy Szymborskiej i Tadeusza Konwickiego. Filmpolski.pl opisuje ją w taki sposób: Dziennikarka, poetka, autorka tekstów piosenek, w latach 60-tych także aktorka w filmach swego ówczesnego męża, Wojciecha Jerzego Hasa. Niektóre z piosenek, które pisała Jadwiga Has można odsłuchać w serwisie YouTube (w wykonaniu m.in. Seweryna Krajewskiego, który tworzył do nich muzykę)
Has i Lucyna znali się dobrze z Dygatami (Stanisław i Kalina Jędrusik). Has i Jadwiga przyjaźnili się z Pendereckimi (Krzysztofem i Elżbietą). W książce “Życie w drugim planie”, można przeczytać, że  to Krzysztof Penderecki, który znał niemieckiego producenta filmowego Manfreda Durnioka, zainteresował tegoż projektem Hasa na zrealizowanie “Sanatorium pod Klepsydrą”. Sam Penderecki miał napisać do “Sanatorium…” muzykę, co się ostatecznie nie udało, ze względu na to, że realizacja filmu się odwlekała, a kompozytor miał inne zobowiązania.
“Życie w drugim planie” zostało wydane w roku 2010. Również w roku 2010 Jadwiga Has miała spotkanie autorskie na Festiwalu Nowe Horyzonty we Wrocławiu, w czasie którego wspominano reżysera. Na mnie zrobiła niezapomniane wrażenie. W lipcu 2017 r. wzięła udział w spotkaniu w ramach Akademii Polskiego Filmu w Kinie MUZ Muzeum Narodowego w Warszawie, które można obejrzeć również na serwisie You Tube – KLIK
W grudniu 2017 roku Jadwiga Has zmarła. Jest pochowana w części katolickiej Cmentarza Prawosławnego na Warszawskiej Woli (sektor 94/ rząd 2/ miejsce 27), miejsce jakby wyjęte spoza czasu.
miłość od "Wspólnego pokoju"

Wanda Ziembicka-Has, ostatnia żona Wojciecha Jerzego Hasa

Ostatnia żona Wojciecha Jerzego Hasa (17 lat małżeństwa), związana z Wrocławiem. Fundatorka Nagrody dla Młodego Artysty im. Wojciecha Jerzego Hasa, przyznawanej od 2003 roku młodym filmowcom. Poznała go na planie “Lalki”, w której statystowała (miała wtedy 21 lat), była nim zauroczona, ale nic się między nimi wtedy nie wydarzyło, on miał żonę, ona usłyszała od ojca, że “jeżeli jesteście stworzeni dla siebie, to będziecie razem. Może kiedyś…” (fragment wywiadu z 30 lipca 2010 r. z “Gazety Wrocławskiej” W życiu trzeba wszystkiego spróbować. O Wojciechu Hasie opowiada Wanda Ziembicka). Wanda Ziembicka-Has opowiadała o swoim życiu z Hasem w wywiadach (m.in. “Moje wigilie z Hasem” , wywiad zamieszczony w gazecie “Moja Kuchnia” nr 12, 2000 r., wzbogacony o prywatne zdjęcia z Hasem). W wywiadzie tym mówi m.in. o tym, że wspólnie spędzali w zasadzie głównie święta, ponieważ ona pracowała we Wrocławiu (radio i później Ośrodek Telewizyjny), a on w Łodzi, jako wykładowca, a później przez dwie kadencje również rektor “Filmówki”.
Wanda Ziembicka-Has była również organizatorką charytatywnych wigilii, które wymyśliła w 1989 r. Wigilie odbywały się we Wrocławiu. Była to nie tylko kolacja, organizowana przez restaurację, ale również paczki dla osób, które się na niej gromadziły. W inicjatywę było zaangażowanych wielu Wrocławian, osoby niepełnosprawne były przewożone za darmo przez korporację taksówkarską.
wigilie Wojciecha Hasa
"Moja Kuchnia" nr 12/2000